blackuroi team  Oct.03.2014


Από πού προέκυψε το “Ήρωας”;

Το όνομα είναι αρκετά παλιό. Από το 2001-2002, όταν ήμουν ακόμα μαθητής, στη φάση που αρχίζαμε οι πιτσιρικάδες να γράφουμε. Πρέπει να ήταν μια περίοδος εθνικών εορτών ή κάτι τέτοιο, που άκουγα συνέχεια στις τηλεοράσεις για τους ήρωες και τους ήρωες και ήμουν σε μια φάση “άντε γαμηθείτε”, κι εγώ είμαι ήρωας, κι όλοι είμαστε ήρωες. Ήμουν πιτσιρικάς, και σ' αυτή τη φάση το χα σκεφτεί, ότι δε χρειάζεται ρε παιδί μου να 'χεις σφάξει και τη μισή Τουρκία για να 'σαι ήρωας! Ήρωας μπορεί να 'ναι ο καθένας μας.

 

Και πώς ξεκίνησες να γράφεις; Ποια ήταν η αφορμή?

Κοίτα, ειδικά όταν είσαι πιτσιρικάς, το χιπ χοπ είναι κάπως ευκολότερο από άλλες μουσικές. Προσπαθείς να γράψεις, γιατί στο λένε και τα ίδια τα κομμάτια που ακούς. Έτσι κι αλλιώς, είναι μια πολύ μεταδοτική μουσική. Η αφορμή για μένα ήταν όταν αυτοκτόνησε ένας συμμαθητής μου. Αυτό ήταν το πρώτο κομμάτι που έγραψα.

 

Εσύ θεωρείς τον εαυτό σου καλλιτέχνη;

Όχι. Και με ποια σημασία ο όρο καλλιτέχνης;

 

Εσύ πώς το ορίζεις; Σε τραγούδια και σε κείμενά σου για παράδειγμα κράζεις τους συμβιβασμένους καλλιτέχνες. Αλλά τι ορίζεις εσύ ως καλλιτέχνη;

Η τέχνη για μένα είναι εργαλείο και όχι αυτοσκοπός, σε αντίθεση με το πώς τη βλέπουν οι καλλιτέχνες. Θεωρώ ότι όταν κάποιος αυτοπροσδιορίζεται ως καλλιτέχνης, βάζει την τέχνη σε μια πολύ υψηλότερη προτεραιότητα, απ' αυτήν που την έχω βάλει εγώ. Το ότι κράζω, ας πούμε, τον όρο “καλλιτέχνης” ή “τέχνη”, είναι γιατί πλέον μου έχει νοηματοδοτηθεί έτσι ο καλλιτέχνης, που όλη του η προσφορά, ας πούμε, προς τα έξω είναι καθαρά η τέχνη, είναι η τέχνη για την τέχνη ας πούμε. Εγώ τη χρησιμοποιώ. Ναι μεν μ' αρέσει, ναι μεν το κάνω και για το μουσικό κομμάτι ,για το αισθητικό κομμάτι κλπ, αλλά κατά βάση τη χρησιμοποιώ ως εργαλείο.

 

Όταν λες “τέχνη για την τέχνη”, διαχωρίζεις ότι αυτή μπορεί να οφείλεται στην καύλα της τέχνης ή στα λεφτά που φέρνει η τέχνη; Ή θεωρείς και τις δύο περιπτώσεις σάπιες;

Κοίτα, για τα λεφτά πχ.. Ο καπιταλισμός είναι άριστος στο να χρησιμοποιεί υπέρ του – δηλαδή για το κέρδος – ακόμα κι αυτά που υπάρχουν εναντίον του. Βλέπε εξεγέρσεις, βλέπε καπνοθήκες με τον Τσε Γκεβάρα, βλέπε ακόμα και θήκες για i-Phone με τον Killah-P. Μπορεί να χρησιμοποιήσει το οτιδήποτε. Τέχνη για την τέχνη σημαίνει ότι κάνεις μια τέχνη που έχει γαλουχηθεί από τον καπιταλισμό, το ξέρεις ότι έχει γαλουχηθεί από το σύστημα και συνεχίζεις να την κάνεις. Τώρα, αν κάποιος κάνει την τέχνη για την καύλα της τέχνης, το σέβομαι πολύ περισσότερο. Γιατί όπως και να το κάνουμε, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι πολιτικοποιημένοι ή έτοιμοι, ας πούμε, να επαναστατήσουν, ή ψημένοι να βγάλουν προς τα έξω πολιτικό λόγο. Το τέχνη για την τέχνη το εννοώ και πέρα από τα λεφτά. Είναι ένας αυτοσκοπός, μια αυτοπροβολή, μια ικανοποίηση του “εγώ”, είτε βγάζεις λεφτά, είτε όχι. Και νομίζω ότι είναι κάπως εγωκεντρικό το να κάνεις τέχνη χωρίς κάποια βάση ή χωρίς άλλο σκοπό, γιατί τη βγάζεις προς τα έξω, άρα θες να τη δουν/να την ακούσουν/ να τη διαβάσουν κάποιοι άνθρωποι. Ε, θες να πάρουν και κάτι αυτοί οι άνθρωποι. Οπότε το θεωρώ αρκετά εγωκεντρικό αυτό, να το κάνεις δηλαδή καθαρά για τη δικιά σου φάση.

Εντάξει, προφανώς όταν βγάζεις ένα δίσκο με είκοσι κομμάτια, ε κάποια θα είναι τελείως προσωπικά, αισθηματικά, συναισθηματικά, με τα ζόρια του καθενός. Το θέμα είναι στο σύνολο τι βγαίνει. Αν όλα αυτά που λες ή γράφεις τα κάνεις πράξη και στην καθημερινότητά σου. Για παράδειγμα, τέχνη για την τέχνη θα έκανα, αν σε όλα αυτά που λέω στα κομμάτια μου, δεν ήμουν πουθενά. Αυτό είναι τέχνη για την τέχνη. Σου προσφέρει μια ηθική ικανοποίηση, ότι μοιράζεσαι προβλήματα κλπ, αλλά μέχρι εκεί.

 

Πολλά τραγούδια, και όχι μόνο hip hop, συχνά αποκτούν συμβολικές διαστάσεις, ταυτίζονται με κοινωνικούς αγώνες και εκφράζουν επαναστατικές τάσεις. Θεωρείς ότι η κοινωνία σήμερα χρειάζεται τέτοια σύμβολα; Η τέχνη γενικότερα πρέπει να είναι αφυπνιστική ή αρκεί να είναι παρηγορητική;

Καλά, ξεκάθαρα θεωρώ ότι πρέπει να είναι αφυπνιστική και προταγματική. Η τέχνη – κυρίως η μουσική – από πάντα ήταν ένα μέσο που άγγιζε πάρα πολύ κόσμο, που ένωνε πάρα πολύ κόσμο, που έκανε τον κόσμο να ξεφεύγει από τα πράγματα. Αυτό το πράμα έχει μείνει. Υπάρχει με κάποιο τρόπο στην καθημερινότητά μας – είτε γράφουμε, είτε διαβάζουμε, είτε ζωγραφίζουμε, είτε είτε είτε... Θεωρώ ότι θα πρεπε να ναι αφυπνιστική, να ναι προταγματική, όχι απλά για την τέχνη. Είναι και κάπως στρουθοκαμηλισμός σε μια τέτοια εποχή που ξέρουνε όλοι οι καλλιτέχνες ότι μπορούν να κάνουν πράγματα και να περάσουν μηνύματα. Θεωρώ στρουθοκαμηλισμό το να προσπαθούν να αποτάσσονται οποιαδήποτε επαναστατική ή ριζοσπαστική ή αφυπνιστική ρίζα.

 

Και πώς ορίζεις το σκοπό της τέχνης;

Θα στο πω κάπως αλλιώς, όπως το λέγαμε σ' ένα έντυπο που βγάζαμε παλιότερα. Όταν κάνουμε τέχνη, την κάνουμε για την αισθητική διάσταση της πολιτικής και την πολιτική διάσταση της αισθητικής. Οπότε και την πολιτική μας και την αισθητική μας προσπαθούμε να τα κάνουμε ένα, γιατί και τα δύο είναι μέρη της καθημερινότητας , δεν τα αποβάλλεις ποτέ από την καθημερινότητά σου. Η ουσία είναι να μην τα διαχωρίζεις, να καταφέρεις να τα κάνεις να αλληλοσυμπληρώνονται.

 

Συχνά στα τραγούδια σου και στα κείμενά σου θίγεις το ζήτημα των ανθρώπινων σχέσεων, που χαρακτηρίζονται από συναισθηματική απάθεια, αποξένωση, μοναχικότητα κλπ. Υπεύθυνο γι' αυτό είναι το σύστημα;

Καλά, προφανώς και το σύστημα είναι υπεύθυνο γι' αυτό. Εγώ πιστεύω πως ο άνθρωπος είναι ξεκάθαρα κοινωνικό κατασκεύασμα. Γεννηθήκαμε μέσα στον καπιταλισμό, μεγαλώσαμε στις μητροπόλεις ή στις επαρχίες και ουσιαστικά γαλουχηθήκαμε από όλο αυτό το πράγμα που λέγεται “σύστημα”. Προφανώς και είναι υπεύθυνο για την αποξένωση κι έχει διάφορα όπλα για να το πετυχαίνει. Τρομοκρατία, τρομολαγνεία, τα ΜΜΕ που – εσείς το ξέρετε καλύτερα - ξεκάθαρα κάνουν πάρα πολύ καλή δουλειά σ' αυτό. Θεωρώ ότι ο άνθρωπος, ρε παιδί μου, δε γεννιέται ως μια πετυχημένη ολότητα που μετά χαλάει. Γεννιέσαι και ήδη κουβαλάς κατάλοιπα των γονιών σου, της γειτονιάς σου, της εκκλησίας, κατάλοιπα του από πάνω, που σε βλέπει και δε σε χαιρετάει, κι όλα αυτά συσσωρεύονται. Η βαθύτερη αιτία γενικά δεν είναι ο άνθρωπος, ο συγκεκριμένος άνθρωπος που είναι, ας πούμε, κακός. Έτσι τον κάνανε. Τον μάθανε να φοβάται, τον μάθανε να κοιτάει μόνο τον εαυτό του.

 

Η απάντηση ποια είναι;

Εκεί είναι το στοίχημα. Αν το ξέραμε, θα το κάναμε κιόλας. Δεν ξέρω, νομίζω πως σ' αυτό το θέμα, η λύση είναι και συλλογική αλλά κυρίως προσωπική. Πιστεύω ότι ο καθένας με ό,τι μέσα έχει και με ό,τι χαρακτηριστικά έχει, θα πρέπει να προσπαθεί να σπάσει αυτή την απόσταση. Είτε αυτή η απόσταση είναι ένας όροφος, είτε μια πόρτα, είτε δυο πόλεις.

 

Τα κείμενα και τα τραγούδια σου είναι βιωματικά; Ποια είναι τα ερεθίσματά σου, γενικότερα;

Είναι πολύ έντονο το βιωματικό στοιχείο στα τραγούδια μου. Βασικά είναι πολύ έντονες οι βιωματικές αναφορές. Είτε αναφερόμαστε σε τραγούδια με έντονο πολιτικό περιεχόμενο, είτε σε τραγούδια με συναισθηματικό περιεχόμενο, το βιωματικό παίζει πολύ μεγάλο ρόλο. Προσωπικά, σιχαίνομαι τον ξύλινο λόγο και θεωρώ ότι για να έρθεις πιο κοντά σε κάποιον, πρέπει να του δώσεις ένα μικρό μέρος του εαυτού σου, της ζωής σου. Να νιώσει ότι ίσως το ζει κι αυτός έτσι. Είναι διαφορετικό το να λέω, ξέρω 'γω, ότι “παίζουν απολύσεις”. Είναι πολύ πιο μεταδοτικό να βγάλω το προσωπικό μου βίωμα πάνω σ' αυτό. Το πώς νιώθω, το τι σκέφτομαι να κάνω γι' αυτό, κλπ. Οπότε θεωρώ ότι το βιωματικό είναι μια πάρα πολύ σημαντική αρχή για να βγάλεις κάτι προς τα έξω. Κι επίσης, αν δεν υπάρχει το βιωματικό, καταντάς να είσαι και λίγο παπαγάλος. Είναι λίγο ανειλικρινές.

 

Νιώθω ντροπή, που το είδος της αντίστασης πλέον και φασίστες φιλικά φιλοξενεί”. Με αφορμή τα όσα ειπώθηκαν πρόσφατα στη συναυλία για τον Π. Φύσσα, τι χαρακτηριστικά θα έπρεπε να παίρνει η αντιφασιστική πάλη;

Καλά, η αντιφασιστική πάλη προφανώς πρέπει να έχει τα χαρακτηριστικά του “παραμορφώστε τους ναζί” κι όχι “μορφώστε τους ναζί”. Τώρα συγκεκριμένα μ' αυτή τη φάση που έγινε στο Σύνταγμα, εντάξει, δε χρειάζεται καν να πω ότι διαφωνώ πάρα πολύ. Εν μέρει, μπορώ να καταλάβω το στενό κύκλο του Παύλου, που θέλει για τους χι-ψι λόγους να κρατήσει μια πιο πασιφιστική στάση. Είτε είναι οι γονείς του, γιατί “έτσι είναι οι γονείς”, είτε είναι οι φίλοι του, γιατί φοβούνται ίσως μήπως στοχοποιηθούν. Πάντως, το θεωρώ πολύ μεγάλο λάθος ότι έγινε τη συγκεκριμένη μέρα στο συγκεκριμένο μέρος. Μια κίνηση που έχει τα δικά της χαρακτηριστικά, τα οποία τα χει βάλει μια μικρή ομάδα ανθρώπων, ας κάνει τη φάση της, ας κάνει τα δικά της, ας πει ό,τι θέλει να πει, αλλά να μην το κάνει όλο αυτό το πράγμα τη συγκεκριμένη ημερομηνία, που είναι ακριβώς ένας χρόνος μετά τη δολοφονία, που ξέρει ότι θα κατέβει κόσμος με βίαια ένστικτα και επιθετικές διαθέσεις – και καλά θα κάνει βέβαια – γιατί έτσι νομίζω ότι κάπως καπηλεύεται η πολιτική διάσταση της δολοφονίας του Killah-P. Ε και αποπροσανατολίζει .

Κι αν είναι να μπούμε σε μια πιο βαθιά ανάλυση, όλο αυτό το σκεπτικό του “ξυπνήστε τους ναζί” και “μορφώστε τους ναζί” το θεωρώ πάρα πολύ σάπιο από την άποψη ότι μπορεί να γίνει επικίνδυνο. Το θεωρώ καταρχήν πολύ ελιτίστικο. Αυτό που λείπει από τους ναζί δεν είναι η μόρφωση. Υπάρχουν άνθρωποι πάρα πολύ μορφωμένοι που είναι ναζί. Και το θεωρώ επικίνδυνο γιατί όταν υπάρχει μια συγκεκριμένη κατάσταση, η οποία έχει επιθετικές διαθέσεις, όταν πας κι αντιπροτείνεις το τελείως άλλο άκρο (μορφώστε) ως λύση για το ίδιο πρόβλημα, θεωρώ ότι θα αποπροσανατολίσει τον κόσμο.

Γενικά εγώ δε θα συμμετείχα σε κάτι τέτοιο. Οκ, καταλαβαίνω ως ένα σημείο γιατί το κάνανε, και καλά κάνανε που είχαν και τα μπαλόνια και φτιάξαν και το μνημείο κλπ. Εμένα δε μ΄ ενδιαφέρει να αλλάξω αυτούς. Αυτοί ας κάνουν ό,τι θέλουν, περνάνε το δικό τους μήνυμα. Αλλά ας μην το βάζουν τόσο κεντρικά. Ας μην βάζουν όλο το θέμα του Killah-P κάτω απ' αυτή την ομπρέλα. Γιατί κι ο ίδιος ο Killah-P στα κομμάτια του έλεγε άλλα πράγματα.

 

 

Το hip hop είναι αντικατοπτρισμός της εκάστοτε κοινωνίας” έχουν πει σε κάποια συνέντευξή τους οι Jolly Roger. Αν δεχτούμε ότι το hip hop είναι φύσει αντιφασιστικό , τελικά αντικατοπτρίζει την κοινωνία ή απλώς τα κινήματα; Μπορεί να θεωρηθεί συλλογικό ως μορφή κοινωνικής τέχνης;

Συμφωνώ με τους Jolly Roger σ' αυτό, γιατί και ο κόσμος του χιπ χοπ είναι μια μικρή κοινότητα. Η οποία δεν είναι ομοιόμορφη, δεν έχει ομοιογενή χαρακτηριστικά. Και προφανώς κουβαλάει και όλα τα στοιχεία της εκάστοτε κοινότητας. Βλέπε σεξισμό, βλέπε βία, βλέπε ομοφοβία... . Τώρα, από την εκκίνησή του το χιπ χοπ, εντάξει, αντιφασιστικό δεν ήταν, αλλά ήταν αντιρατσιστικό. Ήταν η μουσική των από τα κάτω. Αλλά δεν είχε, ρε παιδί μου, πολιτικά χαρακτηριστικά. Είχε κοινωνικά χαρακτηριστικά, είχε πολιτικοποιημένα χαρακτηριστικά, αλλά αμιγώς πολιτικά χαρακτηριστικά δεν είχε.

Τώρα αν βγάλουμε όλα τα “κακά” – για μας – στοιχεία κι αν αφαιρέσουμε τα κατάλοιπα που κουβαλάει, προφανώς αυτό που μένει δεν αντικατοπτρίζει όλη την κοινωνία. Γιατί και στους δικούς μας τους χώρους, ας πούμε, μπορεί μια κατάληψη να αντικατοπτρίζει έναν κοινωνικό ιστό, αλλά δεν αντικατοπτρίζει και την κοινωνία, έχουμε πολύ ξεκάθαρα χαρακτηριστικά. Οπότε εν τέλει, το συγκεκριμένο χιπ χοπ που κάνουμε, δεν θα λεγα ότι αντικατοπτρίζει τα κινήματα, θα λεγα ότι συμβάλλει στα κινήματα. Δηλαδή κάπως όλοι μας με τις διαφορετικές επιρροές του ο καθένας, έχουμε “καταφέρει” να φτάσουμε σ' ένα σημείο αποβάλλοντας όλα αυτά που θεωρούνται εχθρικά και αντίπαλα και τώρα προσπαθούμε να συμβάλουμε στο κίνημα, να προωθήσουμε το κίνημα.

Το χιπ χοπ, λοιπόν, είναι μια μικρή κοινωνία, με όλες τις στρεβλώσεις που αυτό συνεπάγεται. Γι' αυτό, εγώ προσωπικά δεν είμαι τόσο απόλυτος – τόσο ορθόδοξος , ας πούμε – ως προς το τι ακούγεται στα μικρόφωνα. Για παράδειγμα, δεν είμαι απλώς αντισεξιστής, έχω θέμα με το σεξιστικό λόγο, αλλά πιστεύω ότι αυτά τα κακά στοιχεία πρέπει να τα παλέψεις εκ των έσω. Όχι ελιτίστικα. Όχι στη βάση του “εγώ έχω βρει την αλήθεια, ξέρω τι φάση μου και θα σου πω τι να κάνεις”. Αντίθετα, πρέπει να το παλεύουμε.

 

 

Τύμπανα πολέμου” και “Μέχρι το τέλος”: Πώς τα συνδέεις και πώς οραματίζεσαι το τέλος;

Το τέλος. Το τέλος θα είναι η καινούρια αρχή. Και μάλλον, το τέλος θα έχει τύμπανα πολέμου, ταξικού πολέμου, βίαιου πολέμου, καθόλου πασιφιστικού, καμία μόρφωση, καμία αγκαλιά. Επίσης, το τέλος θα είναι κάπως και το τέλος των λόγων για τους οποίους εγώ κάνω μουσική. Δηλαδή, η μουσική για μένα είναι αντιδραστική. Το τέλος για μένα θα έρθει όταν δε θα χρειάζεται πια να κάνω αντιδραστική μουσική. Όταν θα γράφω κομμάτια μόνο για το πόσο ωραία περνάμε στον καινούριο μας κόσμο. Ε μετά δε θα ναι τέχνη για την τέχνη, θα ναι τέχνη για τη διασκέδαση.